Câu Chuyện Cuộc Sống tuần này tiếp tục lên sóng với những câu chuyện: Ông bà – Điểm tựa trong hành trình lớn khôn của trẻ; Làm gì khi kết quả không như kỳ vọng? và Khi chatbot trở thành ‘người bạn tâm sự’ của trẻ.
Ông bà – Điểm tựa trong hành trình lớn khôn của trẻ
Trong nhịp sống hiện đại, khi nhiều bậc phụ huynh tất bật với guồng quay công việc, ông bà không chỉ đảm nhận vai trò chăm sóc mà còn là điểm tựa tinh thần vững chắc cho con trẻ. Thông qua những bữa cơm ấm áp hay lời nhắc nhở hằng ngày về sự lễ phép, ông bà đã âm thầm gieo mầm những bài học nhân cách đầu đời, giúp các cháu hình thành nếp sống chuẩn mực.
Nhìn nhận về vai trò đặc biệt này, Tiến sĩ Nguyễn Thị Ngọc Giàu – Chuyên gia Tâm lý đánh giá, việc để trẻ đồng hành cùng ông bà mang lại sự an tâm tuyệt đối: “Trong rất nhiều lựa chọn thì gửi cho ông bà là lựa chọn tốt nhất”. Phân tích sâu hơn về những giá trị vô hình mà trẻ nhận được, Tiến sĩ Phạm Thị Thúy – Chuyên gia Xã hội học khẳng định: “Ông bà là điểm tựa an toàn về mặt cảm xúc cho trẻ, là người sẽ kể chuyện cho con cháu nghe, là kết nối giữa quá khứ và hiện tại, và cũng là cơ hội để trẻ hiểu thế giới nơi bố mẹ mình đã sinh ra, lớn lên”.
Dẫu vậy, khoảng cách thế hệ đôi khi tạo ra sự chênh lệch trong phương pháp nuôi dạy. Ông bà thường xót cháu, muốn bao bọc, trong khi cha mẹ lại đề cao tính tự lập và kỷ luật. Để dung hòa sự khác biệt này, Tiến sĩ Phạm Thị Thúy đưa ra lời khuyên thiết thực: “Bàn với ông bà bất kỳ điều gì hãy dựa trên một câu hỏi quan trọng đó là: ‘Điều gì có lợi cho các cháu?’ thì chúng ta sẽ dễ đạt được sự thống nhất, giảm đi mâu thuẫn”. Cha mẹ và ông bà cần học cách tôn trọng lẫn nhau, cùng lắng nghe và chắt lọc kinh nghiệm nuôi dạy để hướng tới mục tiêu chung.
Tình yêu thương vô điều kiện, sự bao dung và kiên nhẫn của ông bà chính là một đặc ân tuyệt vời trong tuổi thơ của mỗi đứa trẻ. Dù không đi cùng cháu trên trọn vẹn đường đời, nhưng những vòng tay rộng mở và dấu ấn bình dị từ ông bà sẽ hóa thành bệ phóng tình cảm vô giá, nuôi dưỡng tâm hồn để trẻ trưởng thành trong sự ấm áp và bình an.
Làm gì khi kết quả không như kỳ vọng?
Trên hành trình chinh phục mục tiêu, không phải lúc nào mọi nỗ lực cũng được đền đáp bằng một kết quả hoàn mỹ. Những kế hoạch đổ vỡ, những kỳ vọng không thành dễ dàng đẩy nhiều người vào trạng thái hụt hẫng, tự trách bản thân, thậm chí là buông xuôi. Nhiều bạn trẻ từng trải qua cảm giác này thừa nhận, phản ứng đầu tiên khi đối mặt với thất bại thường là sự hoài nghi về năng lực của chính mình. Tuy nhiên, ranh giới giữa người bỏ cuộc và người thành công nằm ở việc biết cách nhìn nhận lại sự việc để tìm ra giải pháp thay vì chìm sâu vào bế tắc.
Lý giải về nguyên nhân khiến các kế hoạch “đi chệch quỹ đạo”, bà Nguyễn Thị Thu Hiền – Phó Hiệu trưởng Trường Trung cấp Kinh tế Du lịch TP.HCM chỉ ra rằng vấn đề thường nằm ở khâu thiết lập và thực thi. Cụ thể, cô nhận định: “Mục tiêu của chúng ta còn chung chung và chưa mang tính thực tế… Khi chúng ta đặt một mục tiêu quá cao so với năng lực bản thân và bị thất bại thì rất dễ dẫn đến bỏ cuộc”. Bên cạnh đó, thói quen trì hoãn, sự thiếu kỷ luật và việc không phân biệt được rạch ròi giữa công việc ưu tiên với công việc khẩn cấp cũng là những rào cản lớn khiến nỗ lực không tạo ra kết quả.
Hệ lụy nguy hiểm nhất của việc không đạt mục tiêu không nằm ở bản thân sự lỡ dở đó, mà là sự sụp đổ niềm tin. Chuyên gia Tâm lý Trần Thị Thùy Trang – Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam phân tích: “Khi một người không đạt được thành công như kỳ vọng, thường họ sẽ có xu hướng nghĩ rằng họ không đủ giỏi… và dần mất đi sự tự tin vào bản thân”. Để vượt qua, chuyên gia khuyên mỗi người nên cho phép mình chậm lại, nghỉ ngơi đủ giấc và tuyệt đối không đánh đồng giá trị cá nhân với một lần vấp ngã. Thay vì tự dằn vặt tìm lỗi sai, hãy thay đổi góc nhìn: “Sau khi trải qua sự kiện này, mình học được bài học gì ở đây và sẽ cải tiến như thế nào để những bước tiếp theo có thể làm tốt hơn”.
Thất bại chưa bao giờ là dấu chấm hết, mà là cơ hội để định vị lại giới hạn của bản thân và điều chỉnh chiến lược. Khi biết bao dung với chính mình, chắt lọc bài học từ những lần chưa hoàn hảo và kiên định tiến về phía trước, mỗi người sẽ xây dựng được một nền tảng bản lĩnh vững vàng để sẵn sàng đón nhận những thành công rực rỡ hơn trong tương lai.
Khi chatbot trở thành ‘người bạn tâm sự’ của trẻ
Trong bối cảnh công nghệ bùng nổ, Chatbot AI không chỉ dừng lại ở vai trò công cụ hỗ trợ học tập mà đang dần trở thành “người bạn tâm giao” của nhiều trẻ em. Thay vì mở lòng với gia đình, không ít thanh thiếu niên hiện nay lựa chọn chia sẻ những nỗi buồn, khúc mắc học đường hay bí mật thầm kín với trí tuệ nhân tạo. Thực trạng này khiến không ít bậc phụ huynh giật mình thảng thốt khi nhận ra con cái thà trò chuyện với một cỗ máy vô tri còn hơn là tâm sự cùng người thân.
Lý giải về sức hút của những người bạn ảo này, ThS. Phạm Thị Bích Phượng – Chuyên gia Tâm lý phân tích: “Chatbot có một cái hay là cung cấp ngay lập tức. Thứ hai nữa nó là máy thì các bạn ấy cảm thấy nó an toàn, không bị đánh giá, không bị phán xét”. Chính tâm lý e ngại bị người lớn chê bai, chỉ trích đã vô tình đẩy trẻ tìm đến AI như một bến đỗ cảm xúc.
Tuy nhiên, việc đắm chìm quá mức vào thế giới số mang lại nhiều hệ lụy đáng lo ngại. Nhiều phụ huynh bắt đầu nhận thấy con mình thức khuya hơn, lảng tránh những bữa cơm chung và trở nên dễ cáu gắt. Cảnh báo về rủi ro này, TS. Phạm Thị Thúy – Chuyên gia Xã hội học nhấn mạnh: “Trẻ dưới 16 tuổi chưa đủ năng lực về nhận thức, chưa đủ năng lực về quản lý cảm xúc để kiểm soát hành vi của mình khi sử dụng các chatbot AI”.
Khi phát hiện sự việc, phản ứng cấm đoán hay tịch thu thiết bị của cha mẹ thường phản tác dụng, dễ dẫn đến xung đột và xâm phạm quyền riêng tư của trẻ. Theo ThS. Phạm Thị Bích Phượng, nút thắt nằm ở thái độ của người lớn. Để giải quyết triệt để vấn đề, phụ huynh cần thay đổi cách tiếp cận: “Nếu muốn thay đổi thì mình sẽ phải là người lắng nghe con. Khi mà nghe con kể thì mình giống như một người bạn hiểu, đồng hành, tâm sự… thì dĩ nhiên là con sẽ chọn mình, đâu cần phải công nghệ quá nhiều”.
Công nghệ dù ưu việt đến đâu cũng không thể thay thế hơi ấm tình thân và sự kết nối thực sự. Để kéo con ra khỏi sự lệ thuộc vào thế giới ảo, cha mẹ cần dẹp bỏ phán xét, học cách lắng nghe bằng sự thấu cảm để gia đình mãi là bến đỗ bình yên nhất mà trẻ luôn muốn tìm về.
Câu Chuyện Cuộc Sống phát sóng vào lúc 19:50 Thứ Ba, Thứ Năm và Thứ Sáu hàng tuần trên kênh THVL1.
