Câu Chuyện Cuộc Sống tuần này tiếp tục lên sóng với những câu chuyện: Khi trẻ sợ sai; Kỹ năng kết bạn của học sinh trong môi trường mới và Dạy trẻ kỹ năng quản lý thời gian
Khi trẻ sợ sai
Trong hành trình khôn lớn, việc trẻ đối diện với những trải nghiệm mới và mắc sai lầm là điều tất yếu. Tuy nhiên, thay vì mạnh dạn thử sức, không ít trẻ lại bộc lộ sự dè dặt, chần chừ, thậm chí luôn phải nhờ người lớn quyết định thay. Theo ghi nhận từ nhiều phụ huynh, con cái họ ngày càng sợ đưa ra lựa chọn, liên tục hỏi đi hỏi lại vì sợ làm không đúng. Nỗi ám ảnh “sợ sai” này không đơn thuần là sự nhút nhát, mà thường bắt nguồn từ chính cách giáo dục và phản ứng hằng ngày của gia đình.
Lý giải về căn nguyên khiến trẻ thu mình, ThS. Lê Thị Minh Hoa – Chuyên gia Tâm lý chỉ rõ ba sai lầm phổ biến từ phía người lớn. Đầu tiên là thói quen chỉ trích nặng lời: “Khi con có một cái sai phạm thì cha mẹ thường phạt, trách móc rất là nhiều… điều đó làm cho đứa trẻ sợ và hiểu rằng thôi không làm gì hết thì sẽ không sai”. Thứ hai, việc người lớn bao bọc, thiếu kiên nhẫn và làm thay đã tước đi cơ hội tự trải nghiệm của trẻ. Cuối cùng, thói quen chỉ tôn vinh thành tích mà bỏ qua sự nỗ lực khiến trẻ bị áp lực, sợ đánh mất danh xưng “học giỏi, thông minh” nếu lỡ thất bại.
Để cởi trói tâm lý cho con, cha mẹ cần thay đổi góc nhìn về sự vấp ngã. ThS. Nguyễn Thị Đào Lưu – Chuyên gia Tâm lý nhấn mạnh: “Người lớn cần phải bao dung… và giúp cho trẻ hiểu rằng việc mắc phải sai lầm đó là điều hiển nhiên. Việc phạm sai lầm sẽ giúp cho chúng ta trưởng thành hơn, khôn lớn hơn và có thêm nhiều bài học”. Để làm được điều này, ThS. Lê Thị Minh Hoa khuyên các bậc phụ huynh: “Cách ứng xử đầu tiên của cha mẹ đó là phải bình tĩnh… Khi đó trẻ cảm thấy an toàn và dễ bộc lộ mà không nói dối”.
Sai lầm không phải là rào cản, mà là chất liệu để kiến tạo bản lĩnh. Bằng cách lắng nghe, hướng dẫn cách khắc phục và dũng cảm chia sẻ về những lần vấp ngã của chính mình trong quá khứ, cha mẹ sẽ gỡ bỏ được áp lực tâm lý cho con. Một môi trường giáo dục thấu cảm chính là điểm tựa vững chắc nhất để trẻ tự tin đưa ra quyết định và trưởng thành mạnh mẽ từ chính những khuyết điểm của mình.
Kỹ năng kết bạn của học sinh trong môi trường mới
Bước vào năm học mới tại một ngôi trường xa lạ luôn là cột mốc mang tính bước ngoặt đối với học sinh. Bên cạnh niềm háo hức, sự thay đổi môi trường đòi hỏi các em phải bắt nhịp lại từ đầu, đặc biệt là trong việc thiết lập các mối quan hệ bạn bè. Thực tế, nhiều học sinh chuyển cấp thừa nhận bản thân cảm thấy chông chênh, khó bắt chuyện vì không tìm được điểm chung, dẫn đến tâm lý thu mình và ngần ngại giao tiếp.
Lý giải về nguyên nhân sâu xa của sự rụt rè này, Chuyên gia tâm lý Hoàng Thị Ngọc Duyên – Trung tâm Tâm lý và Phát triển con người NHC Việt Nam phân tích: “Ở độ tuổi học sinh cấp hai, cấp ba, bản thân các con sẽ có những sự sợ hãi ở bên trong, những tiếng nói nhỏ như liệu mình nói điều này có làm các bạn mất lòng hay không, người khác có đánh giá mình hay không… Điều đó khiến con phải cẩn thận hơn trong việc mở lòng”.
Nếu tình trạng lẻ loi kéo dài, hệ lụy mang lại không chỉ dừng ở mặt cảm xúc nhất thời. Đánh giá về mức độ nghiêm trọng của vấn đề, ThS. Nguyễn Thị Lệ Giang – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, TP.HCM nhấn mạnh: “Khi một bạn khó kết bạn, cảm giác cô đơn khiến bạn đó cảm nhận sự gắn kết với trường học không cao… tổng thể nó sẽ ảnh hưởng tới cảm xúc, tâm trạng và hứng thú tham gia học tập”.
Để giúp con trẻ tháo gỡ rào cản tâm lý, việc trang bị kỹ năng mềm là chiếc chìa khóa vạn năng. Chuyên gia Hoàng Thị Ngọc Duyên đưa ra giải pháp thiết thực: “Trẻ cần được rèn luyện trước các kỹ năng giao tiếp, bắt chuyện, lắng nghe, thấu cảm… và quan trọng nhất là kỹ năng chấp nhận sự từ chối để có thể vượt qua nó”.
Hòa nhập là một hành trình cần nhiều nỗ lực và thời gian. Thay vì tự tạo áp lực phải có bạn thân ngay lập tức, các em học sinh có thể bắt đầu bằng những lời chào hỏi đơn giản và chủ động tham gia hoạt động tập thể. Cùng với sự kiên nhẫn, thấu hiểu và khích lệ kịp thời từ gia đình, nhà trường, mỗi học sinh sẽ dần gỡ bỏ được lớp vỏ bọc e ngại, tự tin tỏa sáng và kiến tạo nên những tình bạn đẹp trong quãng đời tuổi thơ.
Dạy trẻ kỹ năng quản lý thời gian
Trong nhịp sống hiện đại, trẻ em có vô vàn cơ hội để học tập, vui chơi và phát triển năng khiếu. Tuy nhiên, khi khối lượng bài vở và các hoạt động ngoại khóa ngày càng nhiều, việc cân bằng thời gian lại trở thành một “bài toán khó”. Thực tế, không ít phụ huynh phải đau đầu khi chứng kiến con trẻ rơi vào tình trạng “nước đến chân mới nhảy”, dồn ép nhiều công việc cùng lúc hoặc mải mê giải trí mà lơ là học tập. Sự mất cân bằng này không chỉ làm giảm hiệu suất mà còn dễ châm ngòi cho những căng thẳng không đáng có trong gia đình.
Lý giải về nguyên nhân của thực trạng này, ThS. Võ Minh Thành (Khoa Tâm lý học, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM) nhận định: “Hầu như nhiều người lớn chúng ta cũng đang gặp phải khó khăn trong việc quản lý thời gian. Cho nên đối với trẻ, việc sắp xếp thời gian vừa học tập và nhiều hoạt động khác là một thử thách rất khó vì trẻ có rất nhiều thú vui… và chưa biết sắp xếp nhiệm vụ ưu tiên”. Do đó, kỹ năng này không thể tự nhiên hình thành mà đòi hỏi sự rèn luyện kiên nhẫn.
Để giúp trẻ làm chủ quỹ thời gian, cha mẹ đóng vai trò là người dẫn đường đắc lực. Theo ông Đào Việt Dũng (Công ty Cổ phần Giáo dục Kỹ năng Ngôi Sao), việc rèn luyện cần linh hoạt theo từng độ tuổi: “Ở trẻ mầm non, mục tiêu là trẻ cảm nhận được nhịp sinh hoạt của một ngày… Với trẻ tiểu học, cha mẹ hướng dẫn cùng trẻ, sau khi quen trẻ sẽ tự làm… Từ 13 đến 18 tuổi, mục tiêu là cha mẹ trao quyền cho trẻ và thống nhất thời gian”. Thay vì cằn nhằn hay áp đặt cứng nhắc, người lớn hãy cùng con lập thời gian biểu, duy trì nguyên tắc “giờ nào việc nấy” để trẻ tự giác đưa ra lựa chọn và tự chịu trách nhiệm.
Quản lý thời gian không đơn thuần là việc hoàn thành bài tập đúng hạn hay có đủ giờ vui chơi. Xa hơn thế, đây chính là kỹ năng sinh tồn thiết yếu. Khi được rèn giũa từ sớm, trẻ sẽ hình thành phong cách sống chủ động, kỷ luật, từ đó kiến tạo nên một tác phong làm việc tự tin và chuyên nghiệp – hành trang quý giá nhất để các em vững bước đáp ứng những yêu cầu khắt khe của thị trường lao động mai sau.
Câu Chuyện Cuộc Sống phát sóng vào lúc 19:50 Thứ Ba, Thứ Năm và Thứ Sáu hàng tuần trên kênh THVL1.
